Matthäus-Passion 2013

Op het Rokoko wordt vanzelfsprekend de jaarlijkse Passie-traditie in ere gehouden. Ko is heimelijk een beetje traantjepinkend trots op zijn stukkie verzelfstandigd dna dat hem DV dit jaar bij de tweeden in het tweede koor de Matthäus gaat toezingen.
Voor een overzicht van alle vorige afleveringen zie: Passie-tijd, Rokoko-muziektraditie.

Choral 'O Mensch, bewein dein Sünde gross' The Monteverdi Choir The English Baroque Soloists John Eliot Gardiner.

Dit is het slotkoor van deel I, na de gevangenneming van Jezus.

Hier vlak voor zit een lastig stuk voor de koren 'So ist mein Jesus nun gefangen' in 'Hofe, der hiess Gethsemane' waar tussen het mooie duet van Alt en Sopraan door

Mond und Licht	Maan en sterren
Ist vor Schmerzen untergangen,	Zijn van verdriet ondergegaan,
Weil mein Jesus ist gefangen.	Omdat mijn Jezus is gevangen.
Sie führen ihn, er ist gebunden.	Ze voeren Hem weg, Hij is geboeid.

korte stukjes (spatgelijk) moeten worden gezongen, afgesloten met het spectaculair woedende:

Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden ?	Zijn bliksem en donder in wolken verdwenen ?
Eröffne den feurigen Abgrund, o Hölle !	Open uw vurige afgrond, o hel
Zertrümmre, verderbe, verschlinge, zerschnelle,	Vermorzel, verderf, verslind, vernietig,
Mit plötzlicher Wut	Met plotselinge woede
Den falschen Verräter, das mördrische Blut.	Die valse verrader, die moordenaar.

Planten Evolutie: Bloem Kracht

Oorspronkelijke BBC titel: Powers of Flowers. Want het woord bloem was nog helemaal niet gevallen in de eerste aflevering Leven uit Licht. YTtjes (deel 1, deel 2, deel 3, deel 4).

Eerst op herhaling: Bloemen en Bijen in Leidse Hortus zonder plantjesfreak.

140 mjg, de aarde omvatte één groot continent: Pangea, geheel gevuld met dino's, aangevuld met wat marginale zoogdieren. Dan pas, na 260 mj planten op het droge, wordt de eerste bloem gevormd....denkt men, want het hoe en waarom is al een raadsel sinds Darwin.

New Caledonia ligt in de stille oceaan op het verzonken continent Zealandia (Zeelandië omdat Nieuw-Zeeland er ook deel van uitmaakt) met een unieke biodiversiteit. Dat komt omdat Zeelandië 80-90 mjg losbrak van Australië en sindsdien (evolutionair) zo geïsoleerd is gebleven van de andere continenten dat het nu nog een goed beeld geeft van de vegetatie van de aarde 140 - 60 mjg ten tijde dat de planten met bloemen ontstonden.
De aarde werd lange tijd, sinds het carboon (360 - 300 mjg), beheerst door twee naaktzadige spelers: de coniferen en varens.
Een naaktzadige of Gymnospermae gebruikt de wind of water voor reproductie en voortplanting. Mannelijk micro-sperma (ook wel pollen of stuifmeel genoemd) wordt in hoeveelheden van 10 miljard per boom bloemvrij van mannelijke kegels naar vrouwelijke eicellen in vrouwelijke dennenappel(kegels) geblazen. Tot de naaktzadigen behoren oa de naaldbomen en coniferen, de cipressen, de dennen en de apenbomen. Op New Caledonia leeft nog een uniek levend-fossiel dennen-geslacht met 'wortels' van 200 mj: de Araucaria columnaris, Cook Pine, natuurlijk vernoemd naar Europese ontdekkingsreiziger James Cook.

De tweede grote voorbloemse naaktzadige speler is de varen, hun wijze van voortplanting is ook beperkend. Ze zijn aangewezen op een vochtige omgeving om hun spermacellen met zweepstaarten naar de eicellen te kunnen zwemmen. Uithoudingsvermogen: 2 uur.
Links op New Caledonia staan twee relieke boomvarens uit de Cyatheacea-familie: Cyathea intermedia.

140 mjg was er weinig biodiversiteit met maar een gering aantal soorten coniferen en varens, ongeveer 1% van de hoeveelheid planten die we nu kennen. Het dierenrijk was ook niet erg divers en gevarieerd. Ongeveer 700 verschillende dinosauriërs, nu zijn er alleen al 5000 soorten zoogdieren. Een monotone groene wereld die snakte naar wat meer kleur en afwisseling.

Op New Caledonia is ook de Amborella plant bewaard gebleven. Amborella Trichopoda is de dichtstbijzijnde nog levende verwante van de eerste bloemplanten. Bladeren van planten muteerden in bloemblaadjes, de bloem zit vol pollen en die worden door een insect als een DHL-koerier naar een volgende plant gebracht. Vaste bezorg-adressen en snelle betrouwbare koerier geeft een groot voordeel t.o.v. de toevallige op goed geluk voortplantingsmethoden met wind of water.


Monkey Puzzle Tree (Slangenden of Apenboom) wordt 500 jaar oud en start pas met voortplanten als hij 40 is. Een kleine bloemplant begint echter al na 4 maanden met voortplanten.  Dus in de tijd dat de conifeer één nieuwe generatie produceert heeft de bloemplant er al 120 afgeleverd. En bij elke nieuwe generatie is er een kans op een genetische mutatie, die mogelijk een nieuwe eigenschap levert om te kunnen overleven.

Planten Evolutie: Leven uit Licht

Focus (TELEAC / NTR) Van Plant tot Planeet. Leven uit licht (zo 9 sep 2012, 19:25) Documentaire "Planten zijn een stille kracht die de aarde hebben vormgegeven, onze atmosfeer opbouwen en de evolutie van elke diersoort in gang houden".

Deze aardige serie is gebaseerd op de BBC serie How to grow a Planet (met Engelse ondertiteling) olv Schot, Geoloog en Prof. Iain Steward. In de versie, die op de Nederlandse TV vertoond werd, is Iain zoveel mogelijk verwijderd en zijn sappige schotse accent vervangen door een onbestemd smaakloze damesvoice-over. Sommige proefjes worden door een vrouw op dezelfde locatie uitgevoerd dus zal de BBC deze versie wel speciaal gemaakt hebben voor de export. Ik prefereer het aanstekelijke commentaar van Iain.

Voor we wat hoogtepuntjes bespreken gaan we eerst, als een echte leraar, eerst de Coqui-kennis opfrissen en het referentiekader goed vastleggen.

In Sterevolutie van groengasnevel tot zwartkool leerden we dat de aarde een stellaire kernfusie-afvalklomp is uit 9 miljard jaar kernfusie in sterren en supernova's. Op deze ratjetoe-planeet van 4,7 miljard jaar oud is een groot deel van het chemische periodiek systeem beschikbaar voor allerlei leuke scheikundeproefjes.

In Vertebraten evolutie: Dawn leerden we dat na 2,1 miljard jaar = 2,5 miljard jaar geleden de eerste micro-organismen werden gevormd zoals bacteriën en blauw-algen. Cyanobacteriën zouden zelfs al 3,5 miljard jaar geleden op aarde leven.

In De Tiktaalik leerden we over het grote belang van 'levensgas of natuurgas' CO₂.

We gaan 3 miljard jaar terug in de tijd. Er was heel weinig vrij zuurstof en de aardatmosfeer bestond uit giftige gassen (uit methaan(aardgas) en zwaveldioxide en CO₂?) De sterke UV-straling van de zon maakte leven op het droge onmogelijk. In zee wordt die straling gefilterd en daar kon leven ontstaan: de Halobacteriën. Dit zijn eencellige micro-organismen; ze zijn halofiel: ze leven in milieus die verzadigd zijn aan zout. Ze vormen ATP (drager van chemische energie) uit zonlicht via de rose-rood-paarse retinal-kleurstof. De zee kleurde daardoor helemaal paars. Onder deze paarse halo-laag ontstond in zee een nieuw organisme dat zich specialiseerde in het overblijvende licht, groen-blauw dus en dat zijn de blauw-algen of Cyanobacteriën.
De groene kleur van de planten op aarde is dus puur toeval.

Deze groene vroegste voorlopers van onze planten kunnen wat nieuws: ze verkrijgen energie uit de zon via een ingewikkeld chemisch proces: de Fotosynthese.

Fotosynthese, het belangrijkste proces in de natuur. Met water uit de grond of de zee worden suikers en allerhande koolwaterstoffen gevormd met CO₂ uit de atmosfeer. Fotonen worden ingevangen door 'the light harvesting complex'. Er zijn 2 of 12? fotonen nodig om een watermolecuul te splitsen in H en O. Er zijn veel mooie schematische, informatieve, plaatjes van Photosynthesis.
Er is één nadeel, wat later een voordeel zal blijken: er komt een gasvormig afvalproduct bij vrij: zuurstof O₂. Deze zuurstof gaat de atmosfeer van de aarde drastisch veranderen van zuurstofarm en reducerend naar zuurstofrijk en oxiderend.
De grote oxidatiegebeurtenis: Oxygen Catastrophe or Oxygen Crisis.
In de documentaire worden BIF's (Banded Iron Formations) in Kumba ijzererts uit de Sishen Mine getoond van 2,5 miljard jaar geleden. De ijzerlagen zijn roestrood door reactie met zuurstof en bewijzen dat toen voor het eerst zuurstof in de atmosfeer stroomt. Opgelost ijzer in de oceanen reageerde met deze zuurstof waardoor ijzeroxiden (roest) ontstonden die slecht  in water oplosbaar zijn. Deze ijzeroxiden sloegen neer op de zeebodem op een laag anoxische modder.

Uiteindelijk zat er zoveel zuurstof in de atmosfeer dat er hoog in de dampkring ozon werd gevormd die de UV straling absorbeert. Planten konden nu eindelijk (na 2 miljard jaar) verhuizen naar het land = 400 mjg.
O ja en ondertussen gingen de cyanobacterien samenwerken en vormden grote clusters van bladgroenkorrels genaamd plant(en).
Eerste (land)planten Aglaophyton (links) zijn een paar cm hoog. Kale stengels met bolvormige uiteinden. Ze zijn gevonden in Schotland in Rhynie Chert. Ingewikkelde voortplanting met ♂ & ♀ gametofyten waarbij het sperma door regenwater naar de eicellen zwemt. Artist impression van een Devoon Baai met Aglaophyton. Let op geen bladeren dus nog.
Wortels worden wel al snel gevormd om door rotsen heen te dringen -> en zo grond(aarde) te vormen dat water vasthoudt. 40% van de aarde(planeet) is nu bedekt met aarde(grond). Het kost 1000 jaar om 2 cm grond te vormen. Dat is in een miljoen jaar dus 20 meter! Zo konden de planten het land koloniseren. En de dieren durfden nu ook uit het water te komen.

Zoals het op de kop zwemmende levende fossiel Degenkrab, een kreeftachtige geleedpotige die in 500 mj niet veel veranderde en nu nog aan land komt in de US. Kieuwen lijken op longen zodat ze lang buiten het water kunnen leven. Ze leggen eieren op land. 400 mjg komen ze voor het eerst aan land gevolgd door insecten en amfibieën zoals De Tiktaalik.
De degenkrab heeft (hemels)blauw hemocyanide bloed en negen ogen.

Go Coqui GobGo

©Margreet

Lang geleden logde ik al eens over een Atalanta-herfstoverval op mijn Ivy-Hedera Helix Arborescens. Het ene weekend vlogen de Atalanta's op en af, het volgende weekend niemand te zien. Recente aanvullende informatie op een boeiende botanische lezing benoopte een navolglog. De sympathieke zilvergrijze natuur- & filmvrouwe in zwierige maanrok Josephine Hamming heeft de afgelopen acht jaar een documentaire gemaakt over de vliegoveruren van de trekvlinder Atalanta. Go, Butterflies, Go of eigenlijk Butterflies, Go!, want Go, Butterflies, Go was een ouder filmproject op 16mm.

De documentaire begint in Sint-Petersburg in augustus en eindigt daar een jaar later na een om-slagje Marokko.  Op zoek naar de optimale leef- en voortplantingsomstandigheden vliegt de Atalanta met de seizoenen mee om grote droogte, hitte en vrieskoude te ontlopen en om steeds de juiste verse waardplantblaadjes tegen het lijf te lopen. Brandnetels om op voort te planten en rottende vruchten (zoals margreets pruimen begin september) om op bij te tanken. Het Atalanta-vrouwtje zet haar eitjes af na paring met een territorium-mannetje;  de rupsekienders eten braaf daar de buikjes vol, verpoppen en vliegen dan in de juiste seizoensrichting verder naar Petersburg of Casablanca. Een Atalanta leeft, geschat want veel is er natuurlijk niet bekend, 3 - 4 maanden. 
Hij fladdert zelfs ieder jaar heen en weer over het kanaal naar Groot-Brittannië. Daar doet hij dan een aantal uren over bij 14 km/h. (Heeft iemand nauwkeurig de vliegtijd opgemeten?) Josephine ving ze op in Normandië op Pointe du Hoc tussen Omaha en Utah Beach. Dat is niet de kortste oversteek.

©Margreet

In de mooie HD-film in augustus in Finland zitten de Atalantas nog op het statige Koninginnekruid (Eupatorium) te fourageren. Het wordt de hoogste tijd voor een herfstvakantievluchtje Oost-Nederland via Sint-Petersburg.
Volgens een UK-website produceert de Red Admiral eenmaal per jaar een nieuwe generatie. Die komt half- augustus tot begin oktober uit de pop. Dan zijn mijn Atalantas dus waarschijnlijk de laatste verse lichting geweest en geen migrerende Atalantas uit Finland. Ik heb ze afgelopen vrijdag ook niet rond het Koninginnekruid van de Heul zien fladderen.

Er is een website waar (maandelijkse!) vlindertellingen worden bijgehouden: Vlindermee!  2010 was een erg goed Atalantajaar, vooral in augustus en september. En dus ook nog begin oktober. Vanaf nu allemaal..pp Atalanta's tellen.
Het zijn evolutionaire kleine wondertjes, die vlinders. Vele malen kleiner dan de mens, met een brein dat je met gemak in een gevulde kies stopt, maar wel vele malen functioneler en uitgebreider uitgerust dan het mensenbrein: GPS incl. kaarten West- en Oost-Europa, zeer gevoelig reuksysteem, verpopper, voortplanter, opblaasbare vervliegvleugels, kleefpoten. Wat kunnen ze eigenlijk niet: gitaar spelen, autorijden, internetten. En missen ze dat? Nee natuurlijk niet, ze vervelen zich nooit al fladderend en windsurfend door heel Europa.

In Sephientjes film zitten mooie opnamen van een uit de pop kruipende Atalanta. De vleugels zijn kreukelig gevouwen en moeten worden opgepompt met een rode kleurstof. Dan even drogen en vliegen maar.

Naar de ivy, van de Holly and the Ivy; hulst en (struik)klimop zijn beide openluchtmuseum kruidentuin legendeplanten in het tweedehandsboekje dat ik onlangs van een goede zilvergrijze wonderfee kreeg toegetoverd op een lommerrijke Uddelse Kampweg midden op de HogeVeluwe.

The holly and the ivy, now both are full well grown,

Of all the trees that are in the wood, the holly bears the crown.

De ivy komt er een beetje bekaaid af, terwijl deze altijdgroenling symbool staat met zijn hechtwortels voor gehechtheid, trouw, vriendschap en vasthoudendheid; met zijn altijdgroene blad voor het eeuwige leven; en met zijn drielobbige blad voor de heilige drie-eenheid. Hulst staat ook voor eeuwig leven, geluk en gezondheid. Christenen zagen bovendien in de scherpgepunte bladeren een doornenkroon, in de rode bessen Jezus bloed en in het harde hulsthout het kruis. YT-tje met bekende melodie.

Een korte film van Josephine over mieren (ants) kan online worden bekeken. Josephine heeft ook een YT-kanaal met interviews en action shoots. Ze had het tijdens de lezing over haar Academy Award; een Dutch Postcode Lottery DOEN Award uit 2001, soort van gouden Atalanta-Kalf met vleugels; zelf had ze toen ook (nog) goud-blonde haren. Tussen de 'Oscar' Academy Awards heb ik haar niet kunnen vinden.

Die mooie natuurlijke speciaal gecomponeerde filmmuziek bij GobGo is natuurlijk van Johan S. Riphagen, die bovennatuurlijk wordt uitgevoerd door de beste natuurtalentmuzikanten van het Rockoco quintet(pdf).

Passie-tijd, Rokoko-muziektraditie

Bij Rokoko behoort het jaarlijkse Passie-logje inmiddels tot de vaste traditie. Om en om, even jaren Mattheus BWV246, oneven jaren Johannes BWV245. Met de om en om traditie breken we altijd traditioneel in een schrikkeljaar. 2012 is ons eerste blog-schrikkeljaar.

Passie of Passion komt van het Griekse werkwoord paschō volgens Wiki, wat lijden betekent. Lijdenstijd en lijdensmuziek; een muziekstuk dat het lijden en sterven van Jezus, aan het kruis, tot onderwerp heeft.

Franz Liszt schreef op latere leeftijd Via Crusis, De Kruisweg. Tijdens de Kruisweg gaan de gelovigen biddend en herdenkend langs veertien zogenaamde kruiswegstaties voorbij. Een kruiswegstatie is een schilderij of reliëf dat een scène uit de lijdensweg van Jezus en zijn stervensproces uitbeeldt. Het woord statie is afgeleid van het Latijnse woord statio, dat het staan of stilstaan betekent. Omdat het aantal staties hier en daar verschilde, bepaalde Paus Clemens XII (paus van 1730-1740 -Rokoko-) het aantal op veertien. In 1741 werd de kruisweg verplicht in alle rooms-katholieke kerken. (Wiki) 

Het is een van de laatste werken van Liszt, voltooit in 1879. Het werk neemt een bijzondere plaats in in het oeuvre van Liszt vooral omdat het een werk is van grote verstilling. Bijzonder is het werk ook omdat het de grenzen van de tot dan toe gangbare tonaliteit opzoekt. (Wiki)
Het is wel mooi, ik heb zo hier en daar wat beluisterd, nadat ik een recensie las in Trouw 26/3. 'Via Dolorosa'
Compagnie Bischoff, Ronald Brautigam, piano Jan Van den Bossche, regie Muziekgebouw aan 't IJ 23/3.
....een van de fraaiste voorbeelden van de kale, duistere en harmonisch grensverleggende stijl van de late Liszt. Met een minimum aan noten, veel stiltes en een veelvuldig gebruik van dissonante harmonieën wist Liszt een maximum aan zeggingskracht te bereiken. Brautigam speelde deze met grote uitdrukkingskracht en zo suggestief dat Jezus' wankele tred over de Via Dolorosa naar het kruis bijna letterlijk hoorbaar werd.

Grande EVinale & Verantwoording

De evolutie van de gewervelden in herhaalde retrospectie. Terugkijkend valt op dat we God onderweg ergens zijn kwijtgeraakt. Zeer waarschijnlijk tijdens de ondergrondse 165 miljoen jaar. Misschien schaamte over het feit dat Zijn 'schepping' maar evolutionair langzaam vooruitgang boekte en dat het geprognosticeerde eindschepsel steeds verder van Zijn ideale 'evenbeeld' aan het wegdrijven was.  Hij heeft Zich er nog uit te proberen redden met 2-Petrus-3:8 'Eenen dagh by den Heere is als duysent jaren, ende duysent jaren als eenen dagh'. Maar met dergelijke cultuursprookjes scoor je anno 2000+ geen respect- en aanzienpunten meer. Cultuur is inmiddels ontmaskerd als een bundeltje gedragsafspraken binnen een (prim)apenstam. Ook nog wel kwantificeerbaar, want de best samenwerkende apenstam verwerft het koninkrijk der aarde.  De cultuur die het mogelijk maakt om groepsgewijs aan de lopende band BMW M5's  in elkaar te  schroeven is veruit superieur aan de cultuur van de groep die zich nog individueel de kop breekt over het opknopen van handgeweven vodden. Maar wie het dwaze niet eert, is de wijsheid niet weerd.

We dwalen af, het wordt tijd voor een nieuw onderwerp, maar eerst gaan we nog even heerlijk de biochemische evolutiediepte in.

Van opstandige zakpijplarve naar mens. Ik ben nog op zoek naar een plaatje waarin de mens als ecologische ramp wordt afgedaan en waarin fier aan top van de evolutieboom een paradijsvogel wappert. De mens is een onverbeterlijke egocent. Wel een mooi evolutie-overzicht gevonden met nu eens plaatjes van vrouwen als prima donna opperwezens.

Om te reproduceren en te leven bezitten alle organismen op aarde DNA. Hiermee kan 'nieuwbouw'informatie worden doorgegeven uit het genenarchief boordevol 'bouw'plannen en -tekeningen.

Even middelbare schoolstof herhalen: chromosomen, histonen, genen, DNA-helix-dubbelstreng. Een gen is een stukje erfelijk materiaal, waarmee organismen erfelijke eigenschappen doorgeven aan hun nageslacht. 'Erfelijke eigenschappen' rare term en definitie. De Nederlandse wiki is eigenlijk alleen maar geschikt als inleiding en om snel in de Engelse of Duitse te komen.
Door replicatie kan het DNA verdubbeld worden en een exacte kopie worden doorgegeven bij celdeling. Een enzym ontwindt de dubbele DNA-spiraal en een ander enzym ritst de twee strengen uit elkaar zodat ze ieder weer tot een dubbele helix kunnen worden opgebouwd.
Een gen is een stukje dubbelstreng met gecodeerde informatie. Zoals bijvoorbeeld het Hox-gen. Dit gen regelt de basisstructuur van het organisme zoals plaatsing en ontwikkeling van de verschillende ledematen tijdens de embryonale fase. Ze liggen in clusters bijeen.

Apotheose of Apocalyps: Kroon op de evolutie

Wie gaat er strijken met het felbegeerde predicaat van Kroon op de schepping evolutie?

'Potto's' oerouders, zoals de Notharcus hier, leefden 50 mjg  in de bomen in Europa en trokken vandaar naar Afrika (vanwege het oprukkende ijs?). Onderweg ontwikkelde ze nog een handig gloednieuw lichaamsdeel: de flexibele schouder. Armen die 360º rond kunnen draaien blijken heel voordelig bij het rondhangen op en tussen boomtakken en je kunt daarmee de 'Potto'-boomsnelheid flink vergroten.

Vanuit Afrika trokken of voeren apen naar Zuid-Amerika; vanaf 40 mjg worden er opeens aapfossielen gevonden in Brazilië. Deze geïsoleerde groep vormde de breedneusapen of apen van de nieuwe wereld. [ook een fijne old-school Eurocentrische benaming] Convergentie-toppertje met de mens is het zeer intelligente capucijneraapje. De breedneusapen gebruiken het liefst de staart om aan takken te hangen en te slingeren. Deze nieuwe wereld apen kijken alleen ZW-TV, want ze missen het trichromate kleurzien.

De achtergebleven apen van de oude wereld, de smalneusapen,  gebruiken liever de armen. Voorbeelden zijn de mandril, baviaan en de makaak.

Ongeveer 35 mjg onstaan binnen de smalsneusapen de mensapen (Hominoidae), zonder staart in Afrika (Egypte) en die ontwikkelen zich verder in Oost-Afrika zoals in de Proconsul hiernaast. Een reisavontuurlijk groepje trekt naar Azië en laat zich daar Gibbon (Hylobatidae) noemen. Er zijn daar nog 12 soorten. Ze heten ook wel kleine mensaap.

Gibbons zijn super-acrobaten die veel kroon-punten scoren met hun brachiatie (armslingerend voortbewegen). Ze kunnen ook heel goed op de achterpoten lopen. Hieronder staan een paar filmpjes over hun kunsten.

New Dawn: Primetime

In de geologische periode Eoceen - Nieuwe Dageraad - van 56 - 34 mjg ontstonden alle nu nog levende zoogdierorden. De dino's waren uitgestorven en de zoogdieren vulden alle opengevallen plekken met speciaal daarvoor aangepaste (natural selected) soorten.
Tijdens het Eoceen was het tropisch warm en vochtig op aarde:  CO2 en CH4 gehalten in de atmosfeer waren 10 maal zo hoog als nu. Na het Eoceen koelt de aarde af tot aan de ijstijden van het Pleistoceen 2.5 mjg.

Als er voortdurend op je gejaagd wordt en je op heel veel menu's staat, is het evolutionair voordelig om kleiner te groeien en je te verstoppen. Zijn al die dreigingen weg, dan kunnen andere mechanismen er voor zorgen dat je weer groot wordt, van muis tot olifant.

A is geleidelijke evolutie zoals voorgesteld door Darwin. Stephen J. Gould stelde C Punctuated equilibrium voor, nu denkt men dat plaatje B evolutie het best beschrijft: langzame geleidelijke veranderingen afgewisseld met grote sprongen. Bepaalde fossielen veranderen langdurig nauwelijks om dan opeens, zonder overgangssoort(en), in een nieuwe soort over te gaan.

De verschillende evolutiepaden staan hiernaast.
Divergente evolutie komt het vaakst voor: de dieren gaan steeds meer van elkaar verschillen, bijvoorbeeld doordat ze geografisch van elkaar gescheiden zijn, zoals de Darwinvinken op de Galapagoseilanden.
Bij parallelle evolutie ontwikkelen twee nauw verwante soorten zich  op overeenkomstige wijze. Zoals bij de Placentalen en de Buideldieren.
Herhaalde evolutie is een ontwikkeling die vaker optreed zoals de hoefvorming. 
Bij convergente evolutie ontwikkelen niet-verwante dieren dezelfde eigenschappen zoals vleugels bij insecten, reptielen en zoogdieren (vleermuis).

Bij coëvolutie of wedloop maken twee soorten er een wedstrijd van. Neem bijvoorbeeld roofdier luipaard en zijn voedsel antiloop. Ze jagen elkaar op.. als de antiloop harder loopt dan het luipaard krijgt de laatste honger. Ze moeten beide voortdurend evolueren. Uiteindelijk wordt het luipaard een jachtluipaard. (dat is niet waar!)

Dusk: Extinctie en Suppressie

Slechts enkele soorten van de Synapsida-voorouders van de zoogdieren overleefden de Permische extinctie van 252 mjg.

De Lystrosaurus was een paar miljoen jaar aansluitend aan de Permische-extinctie heer en meester op het land, waarschijnlijk was wel 50 - 90% van de landdieren een Lysterosaurus. Een rustige vruchtbare periode zonder vijanden. Ly was ongeveer een meter lang en een planteneter; een soort van varken. Op het stemmige plaatje links lijkt hij een kale, gladde huid te bezitten, er zijn ook andere plaatje waar hij een stevige vacht heeft.

De Thrinaxodon was ongeveer zo groot als een kat, 50 cm, en waarschijnlijk een omivoor. Hij is wat jonger dan de Lystrosaurus. Hij behoort tot de cynodonten, hondtandigen, en had waarschijnlijk al wat meer kenmerken van een zoogdier: warmbloedig en dus ook haren en een vacht, maar legde waarschijnlijk nog wel eieren. Mogelijk zorgde ze al voor hun nageslacht, maar waren nog niet levendbarend.

De Morganucodon leefde ongeveer 205 mjg. Inmiddels zijn de zoogdier-voorouders gekrompen tot een rat. Dit plaatje van wiki is van een levende muis met dezelfde grootte en bouw, de Suncus murinus. Lengte ongeveer 10 cm met een schedel van 4 cm. Leefden waarschijnlijk kort, legde nog wel eieren.

De ontwikkeling van de zoogdieren verloopt gelijktijdig met de dinosaurussen, vanaf 225 mjg - 65 mjg. In die periode floreerden de saurussen (reptielen) en veroordeelden de proto-zoogdieren tot een schamel niche-bestaan in de marge als dino-voer. 165 miljoen jaar overschaduwd in de wachtkamer leverde bij de a.s.-zoogdieren een heel scala aan overlevings-eigenschappen en -trucs op:  ze leefden (als molratten) in holen, waren warmbloedig en konden er daarom 's nachts op uit om zich met insecten te voeden. Ze werden levendbarend en voedden de jongen veilig in het hol met moedermelk op. Deze eigenschappen hebben meegeholpen de aankomende K-T-extinctie te overleven. Toen die rook was opgetrokken bleken al die nare roofdier-dino's verdwenen, zodat de zoogdieren de hele planeet opeens voor zichzelf hadden.
Evolutie kon heel lang niet echt spannend worden bij de zoogdieren. Het waren, kort door de bocht, 150 mj lang varkens of ratten, een voorgeschiedenis die zijn diepe sporen lijkt te hebben nagelaten bij Homo sapiens.

Morning stars: Amfibieën, Reptielen en Dino's

In de vorige evolutie-stap 375 mjg kroop de Tiktaalik  aan land om daar te gaan worstelen met lucht ademen, uitdroging en zwaartekracht.
Zwaartekracht. Homo Sapiens met de wet van opwaartse kracht van kleinzoon Archimedes zijn nog ver weg, maar een alwetende God had de probleempjes bij het aan land sturen van een vis toch wel kunnen voorzien. Als Hij een engineer was geweest dan was Hij voor de ontwikkeling van Zijn landdier helemaal van scratch begonnen en had Hij niet gaan modderen met een op de kwastvinnen voortstrompelende vis. Maar Theologen zijn natuurlijk typisch alpha's en daarom raakte de aarde alras gevuld met mechanische wangedrochten zoals de krokodil.
Uit de familie van de Crocodilia reptielen (ontstond pas 84 mjg). 

Om een zwaar lichaam goed te kunnen dragen en te transporteren over land is het sterkte-mechanisch sterk aan te bevelen om de poten onder het lichaam en het lichaamszwaartepunt aan te brengen en de boven-poten niet onder een hoek van 90º met de verticale onder-poten aan het lichaam te zetten. De voeten ver buiten het zwaartepunt en het lichaam aanbrengen is alleen van voordeel bij hoge snelheden in bochten; daarom staan de wielen van een BMW 3 op de hoeken van het chassis. Dit reptiel-gedrocht drijft daarom het liefst maar wat als Archimedes rond in het water, dan heeft hij het minste last van zijn ontwerpfouten. Overigens doet Kroco dat zeer succesvol.
Als je Kroko vergelijkt met een kikker of een pad, dan zie je grote overeenkomsten.

Amfibieën.
Hier is het kleine broertje van de Kroko uit een andere familie: de pad of in dit plaatje de kikker. Amphi-bios betekent "dubbel-levend" Zij leven zowel in het water als op land. Er zijn nu nog ongeveer 6900 soorten amfibieën bekend, waarvan  6000 kikkers en padden. Daarnaast zijn er 600 salamanders en 200 wormsalamanders. De grootste ontwerpfout van de amfibieën is dat ze, net als hun directe voorouders de Tiktaalik-vissen, eitjes in het water moeten leggen en dus nooit ver het land op kunnen trekken. Uit die eitjes zwemmen (kikker)visjes met kieuwen en een zwemstaart.  In een metamorfose van enkele dagen worden ze opeens tot kikker gekust en verliezen ze de staart. Ze leven daarna voornamelijk op het land, totdat ze weer eieren moeten leggen. Daarom zit uw vijvertje altijd in maart vol met paddentrek-kikkers en ziet u ze de rest van het jaar niet.

Kikkervisje op schoteltje

Een succesvolle amfibie is de Eryops 270 mjg met een zware ruggegraad, die doorzakken voorkwam.

Sunrise: de Tiktaalik

In deel 1 van de vertebraten evolutie waren we 540 mjg in de modder gezonken met een opstandige zakpijplarve genaamd Pikaia. Hoogste tijd om hem eens even flink bij zijn lurven te pakken. Hoe weten we dit eigenlijk allemaal? Door de onvermoeibare paleontologen, soort van vuinisbelt-jutters. Zij bestuderen historisch afval in zogenaamde lagerstätten, boordevol stoffelijke resten van dieren en ander niet opgeruimd afval. Gelukkig hadden ze 540 mjg nog geen gemeentelijke dienst vuilnisruimers en AVI's.  Die Pikaia zat tussen andere gedateerde fossielen.  Die paleontologen kunnen pas lekker wroeten als er wat stevigs in gevallen is. Bijvoorbeeld botten of schilden of schelpen of tanden. Daarom kunnen ze ook weinig vertellen van de voorliggende miljarden jaren: het leven was toen één- of meercellig en die fossiliseerden niet.

Overigens was de droge aarde nog woest en ledig, pas 425 mjg kruipen de planten aan land en veroorzaken daar de tweede ecologische ramp: de hele mooie kale aarde groen overwoekerd door planten en bomen. En een afval dat het groen genereert: bij ontstentenis van de groen-kliKO stapelt het plantenafval zich op tot dikke lagen turf en veen en bruinkool en steenkool. En die koolstof halen de planten allemaal als CO₂ uit de lucht. CO₂ is geen broeikasgas; CO₂ is Levensgas of Natuurgas !!
Planten maken koolhydraten uit CO₂, H₂O en zonlicht en staan daarmee aan de basis van de voedselketen. De dieren eten die koolhydraten weer op en verbranden ze met zuurstof O₂ en vormen weer CO₂.

We dwalen af, en het Pikaia-larfje heeft ondertussen een flowerpowerorgie aanricht in het water. Het resultaat zijn drie nieuwe zeefamilies: de kaakloze vissen, de kraakbeenvissen en de beenvissen.

Vertebraten evolutie: Dawn

Het kernfusie-afvalklompje van enkele verzengend spectaculaire supernova's, genaamd Aarde, is in een warm, maar niet te warm, baantje om de zon geparkeerd. De Aarde bevat het halve periodieke systeem aan chemische elementen, is groot genoeg om voldoende zwaartekracht op de omgeving uit te oefenen en een dampkring van N2 en CO2 vast te houden, heeft een vloeibare kern van metaal die een stralingswerend magnetisch schild genereert en een maan die zijn rotatieas stabiliseert. De temperatuur op Aarde ligt tussen het vriespunt en kookpunt van water, tussen 0 ºC en 100 ºC zodat water hoofdzakelijk in vloeibare fase aanwezig is en de elektromagnetische kracht tussen atomen en moleculen eenvoudig kan worden aangebracht en niet al te snel weer kan worden verbroken. Bij deze omstandigheden zijn de lichte heelal-gassen schaars: onbruikbaar Helium en gevaarlijk ontvlambare Waterstof.  Kortom een ideaal geoptimaliseerd paradijsje voor spontane chemische experimenten. Als God had bestaan, dan was hij een engineer geweest.

Na 800 miljoen jaar uitrusten en afkoelen van alle supernova vermoeienissen ontstaan er in de grote hoeveelheid water (raadsel, afkomstig van Saturnus wiens ringen voornamelijk uit water bestaan?) allerlei chemische verbindingen, het is lekker warm en broeierig en iedereen doet het met elkaar. Heel veel chemische elementen lossen een beetje op in water en komen elkaar zo op gezette tijden tegen.  Het is zo broeierig dat de Aarde gaat rotten en stinken in ondiepe ontucht-poeltjes en volgermeeralvalpolders vol  samenklonterende chemische elementen.
Dit proces rot zo lekker ongeveer 1,3 miljard jaar door totdat de stank ondraaglijk wordt: Er hebben zich micro-organismen gevormd als bacteriën en blauw-algen. Cyanobacteriën behoren tot de oudste organismen op aarde; er wordt geschat dat ze al 3,5 miljard jaar bestaan. Cyanobacteriën waren de eerste organismen op aarde die zuurstof konden produceren. Het ergste is: ze hebben ook uitgevonden hoe ze zichzelf moet reproduceren. Wat gebeurt: ze reproduceren zich tegen de klippen op als losgeslagen tovernaarsleerlingbezems. Als God had bestaan, dan was hij een Ron Weasley tovenaar geweest.
De eerste grote ecologische ramp op aarde is een feit: de cyanobacteriën eten alle CO2 op en creëren een atmosfeer met 21% zuurstof ipv CO2. De hele wereld is bedekt met een vieze laag drab, later ook wel aardolie genoemd (is dat zo?) of met een witte drab: kalk CaCO3.  Dan wordt het tijd voor vooruitgang: er worden complexere meercellige organismen gevormd zoals sponzen en doedelzakken of zakpijpen en poliepen en eikelwormen. Die gaan water filteren en plankton eten; de eerste roofdieren dus. Voor deze fase wordt ongeveer 2 miljard jaar de tijd genomen. Wij zijn nu aangekomen in het Cambrium en we zitten op ongeveer 542 miljoen jaar geleden (mjg), de aarde viert net zijn 4,2 miljardste verjaardag als een puberaal opstandige zakpijplarve de kont tegen de krib gooit.

Dit zijn zakpijpen, Clavelina moluccensis die water filteren.

Dit zijn koraal poliepen, Montastrea cavernosa, die koraalstrukturen vormen.

Pas in de 17-e eeuw werd ontdekt dat koraalpoliepjes geen planten zijn maar dieren. Je kunt wel zien dat ze sterk verwant zijn aan de planten.

Deze poliepjes zijn heel handig geworden in het voortplanten: seksuele reproductie!!

De Aarde was dus aan het ontdooien van zijn sneeuwbalperiode van 650 mjg.  Als gevolg van maar 8% minder zonne-energie? De heropwarming van de aarde leidde dus tot een flower-power-tijd bij de zakpijpen resulterend in een ongehoorzaam larfje.Hiernaast een plaatje van de zakpijp en zijn larf. Die moet zich gaan vastzetten op een plekje verderop. Daarvoor heeft hij een staart met een chorda dorsalis (van Latijn chorda (darm), dorsum (rug); Engels: notochord) en een zenuwstreng en kieuwen. En dat larfje bleef dus opeens ongehoorzaam vrij rondzwemmen, zonder zich vast te zetten op de ondergrond. Waar lijkt dat larfje op? Inderdaad, op een vis. We hebben een belangrijke stap gemaakt. Het begint te schemeren op Aarde, ongekende mogelijkheden dienen zich nu aan. En die komen ook in de Cambrische Explosie of Radiatie. Een warme periode van 70 miljoen jaar waarin opeens heel veel nieuwe soorten ontstaan.
Als God had bestaan, dan was hij een luie 'stoned' minimal-art kunstenaar geweest.

De eerste vis (Ze hebben wel een rugzenuw maar geen beschermende wervelkolom en ze behoren in strikte zin dus niet tot de vissen en zelfs niet tot de gewervelden (Vertebrata)) die gevonden werd is de Pikaia, een soort van lancetvisje; een schedel- of koploze. Er zijn nu nog twee families en drie geslachten en twintig soorten. Lancetvisjes leven ingegraven in de bodem van ondiepe zeeën. Ze leven van plankton dat ze uit het water filteren. Het zijn visachtige diertjes van maximaal 5 centimeter lang, en ze hebben lichtgevoelige orgaantjes (ogen) aan de zijkant van de kop. Het dier heeft geen ledematen en geen duidelijk begrensde kop. Ze lijken ook nog wel op wormpjes. Is er uit dit roofdiertje nog wat leukers  te ontwikkelen: Ja, natuurlijk!

Het lancetvisje lijkt in zijn voedingsgedrag nog wel op zijn ouderlijke zakpijpen.

Tweeling Verlinde Paradox

Dit is voorlopig het laatste uitstapje naar het heelal, naar het centrum van het universum en van de atoomkern. Als bruggetje naar de evolutie van Darwin en naar ons Brein van Swaab doen we dat aan de hand van de identieke tweeling Erik en Herman Verlinde, beiden professor in de theoretische fysica op het terrein van de snaarfysica; de een in Amsterdam, de ander in Princeton (US). Herman schreef een artikel in de Gids 10/2010 "Het geheimschrift op de horizon" en lichtte e.e.a toe in een Studium Generale lezing in Utrecht; Erik publiceerde een artikel "On the origin of gravity and the laws of Newton" (PDF) en gaf een lezing bij Studium Generale in Delft. Erik won voor zijn creatieve vindingrijkheid de Spinozapremie van NWO. Herman promoveerde bij Nobelprijswinnaar 't Hooft en Erik bij een andere promovendus van Veltman: De Wit. Ze publiceerden ook samen met Robert Dijkgraaf. Ze lopen allebei voortdurend heen en weer tijdens het geven van college.
Voor wie wel weet hoeveel hij niet weet en ook weet welke dingen hij niet hoeft te weten is er onderaan het log een wel verteerbaar DWDD-item van 10 minuten.

Gerard 't Hooft kreeg in 1999 de Nobelprijs voor Natuurkunde, samen met zijn leermeester Martinus Veltman, voor "Electroweak interaction".
In De Gids 8/2010 schreef hij een mooie bijdrage over de dwangmatig verzamelende mens; eerst voedsel en pitten en daarna weet- en feitendingetjes: Zwarte Gaten, de informatieparadox en het holografisch universum.
Stephen Hawking ontdekte dat een zwart gat toch deeltjes uitspuugt; Hawking deeltjes. Uiteindelijk zal daardoor het zwarte gat verdampen. Over of daarbij informatie verloren gaat vocht Hawking een battle uit met Susskind, die werd gesecondeerd door 't Hooft.
"Ïk kan mij voorstellen dat er lezers zijn van dit stuk die er nu niets meer van begrijpen, omdat zij liever andere dingen verzamelen, zoals olympische medailles, of postzegels, of briefjes waar grote getallen op staan die je voor zeer luxe goederen kunt inwisselen."

"Informatie blijft als een laagje op een zwart gat aanwezig, en komt met de Hawking-deeltjes in versleutelde vorm gewoon weer mee naar buiten. Het zwarte gat lijkt een beetje op een hologram, een foto waaruit met behulp van een laserstraal driedimensionale plaatjes tevoorschijn kunnen worden getoverd." "Wat voor een zwart gat geldt moet voor het hele heelal ook gelden: alle informatie die zich in het heelal bevindt moet ook op een oppervlak kunnen passen. Als het heelal een grensvlak had, dan zou alles wat er in het heelal gebeurt op dat grensvlak af te lezen moeten zijn. Dit is wat we het holografisch principe zijn gaan noemen."
"De natuurwetten leveren ons de voorschriften omtrent de wijze waarop de natuur informatie overbrengt van het ene systeem naar het andere." "Er gaat een moment komen dat we de eindeloze verwarring waar we nu nog mee zitten te worstelen achter ons kunnen laten."

Natuurkracht Vierling van Standaardmodel

We raken steeds verder verdwaald buiten onze denkkaders en de standaard fysische elasticiteit van ons brein. We gooien hem maar meteen op tafel: Het standaardmodel van de deeltjesfysica. In 1974 geformuleerd als basis voor uitbreiding en aanpassing. Statische analyse van deze wikitekst leert dat bij 1 op de 2 zelfstandige naamwoorden onze breincellen een negatief signaal afgeven. Dan rest slechts de terugtocht naar onze geschriftenloze visuele oorsprong op de savannen: een plaatje.

Om allerlei effecten van atomen (van het Griekse atomos, dat ondeelbaar betekent) te kunnen beschrijven bleek het nodig nogmaals een deling uit te voeren van de deeltjes(proton, electron, neutron) van een atoomkern. Dus deeldeeltjes van de protonen en neutronen. Nu geen saaie Griekse namen meer, maar grappige als Up, Charm, Top, Down, Strange en Bottom.
Ze doen denken aan de dochters Pecksniff: Charity en Mercy (Cherry & Merry). Ook waren er nog wat krachten nodig om die deel- of subatomaire deeltjes bij elkaar te houden of elkaar te laten afstoten. Die staan onderop het plaatje en zijn ook deeltjes: Gluons (lijmdeeltjes!), Photons, Bosons en Gravitons. Respectievelijk voor de Strong Force, Electro-Magnetic Force, Weak Force en de Gravitatie of zwaarte-kracht. De gele balletjes Leptons zijn soort van elektronen en de blauwe balletjes Quarks zijn soort van kerndeeldeeltjes.

Onduidelijk? dan maar weer een plaatje. Hier weer het Helium-atoom met 2 protonen met ieder 3 quarks (Up, Up, Down) en 2 neutronen ook met ieder 3 quarks (Down, Down,Up). De quarks worden bij elkaar gehouden door  lijmdeeltjes Gluon.
Eigenlijk hebben ze ook nog een mooi kleurtje die de kleur-kracht aangeeft tussen de quarks. Quantum Chromodynamics van He-kern.

Om kortweg samen te vatten: men is niet ontevreden over het resultaat. De deeltjes waren nodig om bijvoorbeeld te kunnen verklaren hoe een neutronenster en een zwart gat wordt gevormd door het ineenstorten van het atoom en het samengaan van elektronen en protonen tot neutronen. Een aantal van die subatomaire deeltjes is daadwerkelijk gevonden tijdens experimenten bij de LHR van CERN ergens diep onder de Jura bij Genève.

Sterevolutie van groengasnevel tot zwartkool

Alvorens iets te gaan melden over zwaartekracht (bestaat niet), de 4 fundamentele krachten, waarvan nr.4 de zwaartekracht niet bestaat, de vorming van zwarte gaten als gevolg van het instorten van een ster onder invloed van de zwaartekracht (die niet bestaat) gaan we eerst iets vertellen over de samenstelling van de materie op aarde en hoe dat daar zo allemaal terecht gekomen is. Dit probleempje werd reeds bijna 2 jaar geleden geponeerd tijdens een Venus&Mars-atmosfeer-stikstof groenegaswolk chlr-logje uit 2009.
De aardkorst bestaat voor een groot deel uit silica (Si) en de aardatmosfeer uit stikstof (N₂) en zuurstof (O₂) en een beetje koolzuur (CO₂). Maar je kan op aarde ook veel ijzer (Fe) vinden en nikkel (Ni), maar van zware metalen als goud (Au) en uranium (U) is er maar heel weinig.

Voordat we fundamenteel onbegrijpelijk gaan doen met kwantummechanica of snaartheorie keren we terug in de tijd naar het atoom (ondeelbare, maar lekker toch wel) dat bestaat uit een kern en elektron(en). Je moet je voorstellen dat de kern van het waterstofatoom (H) links een speldenkop (proton) groot is op de middenstip van een voetbalstadion en dat het elektron langs de randen van de tribunes rondtolt. Dit simpele heel erg lege atoom werd gevormd tijdens de oerknal uit.... tja... uit het niets of uit de knal.
Waterstof is een gas, dat meestal als tweeling door het leven gaat (H₂). Echter daar bouw je geen planeten van met een stevige korst om op te lopen.

Volgens de laatste inzichten werd er tijdens die oerknal, 13.7 miljard jaar geleden, naast waterstof (H) ook het gas helium (He) gevormd in de verhouding  70 - 30. Deze gaswolken H & He klonterden samen tot gasballen. Wanneer de gasbal groot genoeg is wordt de druk in het middelpunt van de bal door de zwaartekracht (bestaat niet) zo hoog dat er kernfusie gaat optreden. Waterstoffen fuseren tot Helium en daarbij komt (heel) veel energie vrij. Zo veel dat de gasbal een helder brandend zonnetje of ster wordt.

Moon, OZ & Naakte Molrat

Nu de curator de web-logboedel van de Naakte Molrat heeft opgeheven en vervolgens om niet heeft versjacherd kunnen alleen nog op RoKoko wat verweesde eusociale gedachtegoedjes worden aangetroffen. Binnen het kader van De Overeenkomst zal -indien het onder de bezuiniging sterk lijdende 2011budget dit toelaat-,  getracht worden de vergetelheid te ontworstelen en bijdetijdse actualiteiten toe te vertrouwen.
Verbazing wekt de schijnbare willekeur bij het uitverkiezen van de vier ons nagelaten Naakte Molratlogs. Maar schijn bedriegt, want deze vier logs hebben overeen dat zij alle een laatste comment hebben van Assyke en/of Bob.

Zijn zij dus de gevreesde saurische Groene Leguaan? Zeer waarschijnlijk de op water lopende Groene Basilisk, ook wel JezusChristus-Leguaan genoemd.

Via-via vloog ik ook tegen een Naked cuticle (Nkd) aan, [Lat. cuticula, cutis = huid] een eiwit of waslaag die in het DNA van bijna alle insecten en gewervelden voorkomt. Nkd heeft te maken met de Ptc en de Wnt signaling; hybride van Int en Wg (wingless) bij de Drosophila melanogaster, de Bananenvlieg. Die nog wel een tamelijk ingewikkeld paar-ritueel heeft met spermacellen van 1,76 mm. Het ziet er wel heel lief uit.

Enfin (Nkd): Like many cleverly named fly mutants, the name "naked cuticle" derives from the fact that mutants lack most of the hair-like protrusions from their ventral cuticle and thus appear "naked". !! Very clever !!.

Staat Koko koel zijn man in verhit klimaatdebat?

Des avonds den 11 mei waagde de onverschrokken Koblogger zich in een verhit klimaatdebat bij L.S.V. Minerva aan de Breestraat 50 te Lugduno Batava ter ere van het Einde van de Wereld. Vooraf dronk hij bij Lipsius moed in met een heetwaterextract van gebrande Coffea Arabica-zaden. De Breestraat was verlaten om 20:35, de elluh&balluh-bunker zag er onneembaar uit met gesloten poorten. Uiteindelijk ging er een achterdeurtje open en kon via de Breetrappen, de Bruin-Bree -immens lege kaskokale- societeitszaal, nog 2 Bree-trappen en de jaarclubmuur de inpandige Bibliotheek van het Bunkercomplex worden bereikt, terwijl gaandeweg de ademhaling zich toenemend raspend trachtte te assimileren aan de lokaal sterk afwijkende luchtklimaatsamenstelling op basis van zinloos verspilde Gerst/Hop extracten in overmaat  CO₂ broeikasgas.

Toen ik de dienstdoende 'Elle' naar het mannengemak vroeg verwees ze me naar een donker gangetje. Ik kon nergens het lichtknopje vinden, dus strompelde  ik maar voorzichtig naar binnen, waarna opeens volautomatisch de lichten aangingen en kamerbreed een klaterende spoelwaterval reinigend losbrak; het kamertje bleek aan drie wanden voorzien te zijn van een doorlopende RVS-urinoirbak.  De bibliotheek zag er vooroorlogs beschaafd uit met zelfs een catalogusbordje: Nederlandse Romans; hier komt nooit iemand, schatte ik. Er was zelfs een balkon met boekenkasten ook over 3 wanden, slechts een kleine spiltrap in een hoek om daar boven te geraken. Alleen geschikt voor een foto-shoot van brassende alumni.

Het debat was levendig, klimaat alarmisten - sceptici 0 - 2. De sceptici waren beter bij de les, beter voorbereid, betere presentaties, beter sprekers, hoger paraat kennisniveau. De spreker van het KNMI (meteorologisch-ambtenaar) was te laat (vanwege een wisselstoring) maar had ook maar 1 sheet en benodigde slechts 50 seconden spreektijd.
We zijn er niet helemaal uitgekomen natuurlijk. Prof. Salomon Kroonenberg is een erg leuke, humoristische spreker (klimaatscepticus) hij heeft ook een boekje geschreven : De menselijke maat: de aarde over tienduizend jaar. Misschien ook nog eens aanschaffen.
Klimaat is nog best wel ingewikkeld, althans dat willen Marcel Crok en Salomon ons doen geloven. De tegenstanders (Vellinga) probeerden aan te tonen dat klimaat heel simpel is en kwalificeerde Marcel en Salamon liefderijk als "Moszkowicz-en". Er is aangetoond op labschaal dat CO₂ een broeikasgas is en dus stijgt de luchttemperatuur bij toename van de CO₂ -concentratie en worden de temperatuurdata net zolang gecorrigeerd en bewerkt (door IPCC) totdat zij dat ook doen. (We gaan hier natuurlijk heel kort door de bocht). Crok verzet zich tegen deze methode in zijn openhartige boekje: De Staat van het Klimaat; Een koele blik op een verhit debat. Het boek werd aangeraden aan de studenten van de faculteit der ruimtelijke wetenschappen van de RUG.

Bloemen en Bijen

Vorige week was mw. Kool met partner uitgenodigd voor een feest in de Hortus Botanicus in Leiden.
Er kon ook worden deelgenomen aan een korte rondleiding door de Hortus. Wij gingen mee met: Bloemen en Bijen.
De rondleiding door een bioloog van de Hortus was vrij kort, maar wel interessant.
Een deel van de Hortus is ingericht als evolutietuin of systeemtuin. In een groot aantal parallelle bloembedden wordt zo de ontwikkeling van het plantenrijk systematisch uitgelegd aan de hand van grote informatieborden. We hadden geen tijd om het uitgebreid te bestuderen, maar het eerste bed was leeg. Zal nog een hele klus zijn om dat plantvrij te houden. De aarde was er nog woest en ledig; leven ontstond in zee.

In het volgende bed een steen- en rotstuin met mossen en dergelijke. Daarna komen de varens en daarna zaadplanten zoals de naaldbomen en coniferen en dan pas de bloemplanten. De komst van de bloemen (150 miljoen jaar geleden) en het suikeraanbod stimuleert de insectenontwikkeling en al snel verschijnt de bij ten tonele. Hier vond ik nog een leesbaar overzichtje van de (mogelijke) evolutieroute naar de bloem bij Gee. Een madeliefje is het meest geavanceerde en complexe lid van de familie, met veel bloemen in het gele hart bijeen, net als bij de zonnebloem. Dat is voordelig voor de insecten en de bijen. Ik geloof dat het de composietenfamilie wordt genoemd.
 

We liepen langs een (nog niet bloeiende) Linde, die erg lekkere, aromatische, honing schijnt te leveren. De grote treurbeuk houd het niet lang meer vol en een jong exemplaar is er reeds naast geplant. We staan even stil bij de roos, die voorouder is van heel veel voor onze voeding belangrijke vruchten zoals de appel en peer.
Er waren haast geen bijen in de Hortus, vanwege een wereldwijde bijenziekte. Alle bijenvolken in de Hortus waren ook dood. Ze hoopten binnen een maand weer een paar volken te bezitten. We stonden even stil bij de Sophora Japonica of Honingboom, die ook langdurig bloeit in de zomer. De rondleider gaf nog een tip voor mensen met hooikoorts: Eet honing van een lokale imker, daardoor raak je immuun voor de pollen in je woonomgeving.

Verder een hele grote bloeiende Tulpenboom (Catalpa); ik had helaas geen fototoestel bij me. In het najaar is de Hedera helix 'Arborescens' een laatste grote favoriet voor insecten.
Ook nog een korte uitleg bij de Gingko, die een soort overgangstype is tussen de naaldbomen en de loofbomen, je kunt nog zien dat de bladeren worden gevormd door aan elkaar gegroeide naalden. De Gingko is heilig in Japan en mocht niet worden geëxporteerd. Engelsen lukte het toch er één Japan uit te smokkelen.
In de Hortus verder nog kassen, waar we niet in geweest zijn en een Japanse tuin ter ere van (Duitser) Siebold, die in Japan verwoed verzamelde en vanuit de Leidse Hortus de Hosta, Hortensia en Azalea's onze tuinen injoeg. Er is ook nog een (naar zeggen interessant) Sieboldhuis-museum te bezoeken aan het Rapenburg.

Omdat ik met de auto er wat eerder was dan mw. Kool liep ik rond 14:30 een (droog) ommetje rond de Pieterskerk. Het was er rustig, op een enkele Duitse openraamvlag na en het geluid van de bijbehorende voetbalwedstrijd. Tegenover de ingang van de kerk stonden twee politieagenten met fiets aan de hand. Er leek binnen iets plaats te vinden. Later las ik dat Salmon Rushdie op dat moment de Leidse Vrijheidslezing aan het houden was. Volgens de NRC weer over seks en 1001 nacht. (?)
Een andere kerkganger, KeesjeMaduraatje van het Vrije Volk, legt weer andere accenten, en ontvoert Bolkenstein met zijn auto.

Der blauwe Reiter

Kandinsky en der blaue Reiter is de officiële titel van de tentoonstelling in het Gemeentemuseum in Den Haag. Normaal is het voor de loonslaaf moeilijk om door de week naar een museum te gaan, door de voorstelling Kokoschka Live! kon voorafgaand aan de voorstelling, vanaf 18:30, de tentoonstelling worden bekeken. Een erg goed initiatief, vind ik, zou ook één of twee avonden per week, zonder toneelvoorstelling, mogelijk moeten zijn. 

De voorbereiding der Blogger was goed. Print-out van eigen logje mee en pen. En dan maar schrijfe..
Uitwerken is dan weer een tweede. Als je aantekeningen hebt denk je sneller: dat doe ik morgen wel. Dat is dus tegengevallen, bezoekdatum was 21 April.

De getoonde schilderijen komen voornamelijk uit het Lenbachhaus in München. Ze 'renovieren' tot Sommer 2012 en sturen de collectie op tournee, blijkbaar.

Expressionisme Die Brücke Dresden en Der Blaue Reiter München.
Emoties zo direct en onvervalst mogelijk verbeelden.  Een schilderij hoeft per se niet iets voor te stellen, een bepaalde werkelijkheid uitdrukken, om een emotie uit te drukken. Een directe link tussen ervaring en emotie -> muziek in schilderkunst realiseren. 
Mondriaan: Analytische of geometrische abstractie.
Kandinsky: Lyrische abstractie of abstract expressionisme.

Kandinsky schilderde in 1907 nog oude Russische sprookjes zoals Rijdend paar, 1907 Riding Couple, 1907 (links) of het Bonte leven, Colorful Life 1906. Kandinsky was getrouwd met zijn Russische nicht Anna Tschimiakin. In 1897 verkast hij naar München om te gaan schilderen. Hij ontmoet daar in 1904 Gabriele Münter. Zij wordt zijn levensgezellin, ondanks dat hij nog getrouwd is.

NKMV weigeren Komposition  V
Beste mijnheer Kubin, zet u maar schrap. Ik stel u hiermee drie nieuwe en zichzelf fris voelende niet-leden van de NKVM voor: Kandinsky, Marc en Münter. We hebben ons lidmaatschap opgezegd na eindeloze discussie naar aanleiding van kritiek op vullingen en actualiteiten v/d jury.
De breuk geënsceneerd, want de alternatieve tentoonstelling Der Blue Reiter in mei 1912 was reeds voorbereid.

De naam werd bedacht in het cafe volgens Kandinsky: beiden hielden we van blauw, Marc - paarden, ik ruiters. Zo kwam de naam vanzelf. 
Dit schilderij hangt niet op de tentoonstelling. De enige paarden van Marc op de tentoonstelling is een bronzen duo

Marc Zwei Pferde

en Creation of the Horses. (zie Diashow).
Verder van Marc: Dear in the Snow, Dear in Monastry garden, The Tiger, Cows yellow-red-green.

De meeste schilderijen zijn van Kandinsky, zoals Romantic landscape en Impression III Concert.
Een goed overzicht van zijn werk geeft Wassily Kandinsky.net Volgens mijn aantekeningen hangen er Impressions III Concert, IV Gendarme, 19a, IV, Gorge, Deluge.

Kandinsky schilderde het III Concert na een concert van de 'atonale' muziek van Schönberg op 2 januari 1911. Onder meer worden de 'Drei Klavierstücke op 11" uitgevoerd. De zwarte vlek is de concertvleugel, daaronder wat publiek en de gele vlek stelt het geluid voor.
Voor de liefhebbers alle delen in een afspeellijst op.11 door Pollini

Naast Kandinsky hanger er ook werken van Gabriele Münter, Heinrich Campendock en natuurlijk van Macke.
Overzicht op Flickr van enkele werken op de tentoonstelling.  DIASHOW.

Van Macke hangt er volgens de aantekeningen:
Carpet of Flowers, Zoological Garden I, Walk on the Bridge, Millner's Shop en Promenade.
Overzicht van werken van Macke: Reproarte en August Macke dot org

Van Macke hangen er ook nog een aantal aquarellen van zijn reis April 1914 naar Tunesië met Paul Klee und Louis Moilliet zoals Garden Gate. In Augustus 1914 wordt Macke gemobiliseerd en sneuvelt eind September 1914 op 27 jarige leeftijd.
Franz Marc schrijf in zijn memoriam:

“In de oorlog zijn wij allen gelijk. Maar onder duizend dapperen treft de kogel een onvervangbare. Met zijn dood wordt de cultuur van het land een hand afgehouwen, een oog uitgerukt”.

”Wij schilders weten heel goed, dat met het wegvallen van zijn harmonieën de kleur in de Duitse kunst vele tinten bleker zal worden, een doffere, drogere klank. Hij heeft voor ons allen de kleur haar helderste en schoonste klank gegeven, klaar en helder als zijn hele leven was”.

Franz Marc sneuvelt in november 1916 bij Verdun, 36 jaar oud.

En wat De Opperreptiel Giant Tortoise Geierschildkröten van Oscar Kokoschka  er nou mee te maken had, oh ja dat was voor het toneelstuk. Heb ik ook nog aantekeningen van.