Weg Scheveningse

Er stond een comeraman voor
een havenweg met gladde stenen.
Toch braken de baren verlaten
in zand, zout en traan.

– Het is, zoals het was,
het vuur is nu vergeven,
en fietsers, auto’s, trams,
met zeilen opgeheven,
glijden solo naar zee.
Van stenen naar het strand.

Brandend vocht bezwijkt,
beneveld knippert de fee,
zacht en hard als zand
bakken misttroost mn kim.


Met Hulp van en Dank aan Leo Verhoeven

Lente!

Vandaag is het lente, astronomische maar ook meteorologische (†). De zon steekt vandaag triomfantelijk de evenaar over terwijl de rotatieas van de aarde een rechte hoek maakt met de baanstraal van de aarde. Het is overal op aarde even lang donker en licht, 12 om 12, in Nederland vandaag van 6:44 tot 18:51.

Het is nu stralend blauw aan de goede zijde van het vensterglas.
De bewokingsradar voorspelt ook een heldere avond en nacht. Dus kunnen we nogmaals genieten van het planetenspektakel aan de westelijke hemel: Venus en Jupiter.
Venus staat het dichtstbij en heeft een bewolkte atmosfeer waardoor zij het meeste zonlicht reflecteert en ons het felst bestraalt. Jupiter is wat groter maar iets verder weg, maar toch vorige week heel duidelijk te zien zo rond 20:00.

De maan gaat vandaag om 15:47 onder en op donderdag 22 maart is het nieuwe maan. Op vrijdag 23 (plaatje rechts) zou je de maan al kunnen zien vlak na zonsondergang, dus  zo rond 18:57. De maan is op 23-3 1% en gaat om 20:18 onder.
Nog meer plaatjes en uitleg op EarthSky.

Mooie animatie van 11 - 20 maart op Shadow & Substance.

Ik heb ooit eens een foto van de (nieuwe) maan gemaakt waarop het deel dat niet door het zonlicht wordt verlicht ook zichtbaar is. Sinds Barthel weet ik dat dit het asgrauwe licht of asgrauw schijnsel heet. 

Dubbel gereflecteerd zonlicht, vooral goed te zien als de aarde bewolkt is en veel zonlicht weerkaatst.
Linkje vanuit NoordDrenthe.
Sterrenkunde in Nederland.




(†) Eigenlijk wordt hier bedoeld dat het lente-achtig weer buiten is, aan de andere zijde van het glas. Om praktische, maar ook klimatologische redenen begint de meteorologische lente op een vaste datum op 1 maart op het noordelijk halfrond. Lente-wiki.
Eh.. 19 maart was natuurlijk in San Francisco, in Europa 20 maart 6:14.
De noodzaak van een 29 februari-schrikkeldag elke 4 jaar kun je ook mooi zien in de tabel van Aanvangstijdstippen van de astronomische lente op het noordelijk halfrond.

Zo staan de planeten in het zonnestelsel in maart 2012.  Mars en Mercurius (The March of the Planets, mooi!) zou je ook nog moeten kunnen zien? Gisteravond 19-3 stond Venus loodrecht boven Jupiter.
Mars en Saturnus staan aan de oosthemel, tegenover Venus en Jupiter.  Look East!
UIt: Prime Time, your journey through the astronomical year.

Interactieve Hemelkaart voor ieder uur van de dag: hemel.waarnemen.com 

Twee mooie filmpjes (Hitvideo's) Evolutie en Toer van de maan bij de NRC.NL.

Tweeling Verlinde Paradox

Dit is voorlopig het laatste uitstapje naar het heelal, naar het centrum van het universum en van de atoomkern. Als bruggetje naar de evolutie van Darwin en naar ons Brein van Swaab doen we dat aan de hand van de identieke tweeling Erik en Herman Verlinde, beiden professor in de theoretische fysica op het terrein van de snaarfysica; de een in Amsterdam, de ander in Princeton (US). Herman schreef een artikel in de Gids 10/2010 "Het geheimschrift op de horizon" en lichtte e.e.a toe in een Studium Generale lezing in Utrecht; Erik publiceerde een artikel "On the origin of gravity and the laws of Newton" (PDF) en gaf een lezing bij Studium Generale in Delft. Erik won voor zijn creatieve vindingrijkheid de Spinozapremie van NWO. Herman promoveerde bij Nobelprijswinnaar 't Hooft en Erik bij een andere promovendus van Veltman: De Wit. Ze publiceerden ook samen met Robert Dijkgraaf. Ze lopen allebei voortdurend heen en weer tijdens het geven van college.
Voor wie wel weet hoeveel hij niet weet en ook weet welke dingen hij niet hoeft te weten is er onderaan het log een wel verteerbaar DWDD-item van 10 minuten.

Gerard 't Hooft kreeg in 1999 de Nobelprijs voor Natuurkunde, samen met zijn leermeester Martinus Veltman, voor "Electroweak interaction".
In De Gids 8/2010 schreef hij een mooie bijdrage over de dwangmatig verzamelende mens; eerst voedsel en pitten en daarna weet- en feitendingetjes: Zwarte Gaten, de informatieparadox en het holografisch universum.
Stephen Hawking ontdekte dat een zwart gat toch deeltjes uitspuugt; Hawking deeltjes. Uiteindelijk zal daardoor het zwarte gat verdampen. Over of daarbij informatie verloren gaat vocht Hawking een battle uit met Susskind, die werd gesecondeerd door 't Hooft.
"Ïk kan mij voorstellen dat er lezers zijn van dit stuk die er nu niets meer van begrijpen, omdat zij liever andere dingen verzamelen, zoals olympische medailles, of postzegels, of briefjes waar grote getallen op staan die je voor zeer luxe goederen kunt inwisselen."

"Informatie blijft als een laagje op een zwart gat aanwezig, en komt met de Hawking-deeltjes in versleutelde vorm gewoon weer mee naar buiten. Het zwarte gat lijkt een beetje op een hologram, een foto waaruit met behulp van een laserstraal driedimensionale plaatjes tevoorschijn kunnen worden getoverd." "Wat voor een zwart gat geldt moet voor het hele heelal ook gelden: alle informatie die zich in het heelal bevindt moet ook op een oppervlak kunnen passen. Als het heelal een grensvlak had, dan zou alles wat er in het heelal gebeurt op dat grensvlak af te lezen moeten zijn. Dit is wat we het holografisch principe zijn gaan noemen."
"De natuurwetten leveren ons de voorschriften omtrent de wijze waarop de natuur informatie overbrengt van het ene systeem naar het andere." "Er gaat een moment komen dat we de eindeloze verwarring waar we nu nog mee zitten te worstelen achter ons kunnen laten."

Natuurkracht Vierling van Standaardmodel

We raken steeds verder verdwaald buiten onze denkkaders en de standaard fysische elasticiteit van ons brein. We gooien hem maar meteen op tafel: Het standaardmodel van de deeltjesfysica. In 1974 geformuleerd als basis voor uitbreiding en aanpassing. Statische analyse van deze wikitekst leert dat bij 1 op de 2 zelfstandige naamwoorden onze breincellen een negatief signaal afgeven. Dan rest slechts de terugtocht naar onze geschriftenloze visuele oorsprong op de savannen: een plaatje.

Om allerlei effecten van atomen (van het Griekse atomos, dat ondeelbaar betekent) te kunnen beschrijven bleek het nodig nogmaals een deling uit te voeren van de deeltjes(proton, electron, neutron) van een atoomkern. Dus deeldeeltjes van de protonen en neutronen. Nu geen saaie Griekse namen meer, maar grappige als Up, Charm, Top, Down, Strange en Bottom.
Ze doen denken aan de dochters Pecksniff: Charity en Mercy (Cherry & Merry). Ook waren er nog wat krachten nodig om die deel- of subatomaire deeltjes bij elkaar te houden of elkaar te laten afstoten. Die staan onderop het plaatje en zijn ook deeltjes: Gluons (lijmdeeltjes!), Photons, Bosons en Gravitons. Respectievelijk voor de Strong Force, Electro-Magnetic Force, Weak Force en de Gravitatie of zwaarte-kracht. De gele balletjes Leptons zijn soort van elektronen en de blauwe balletjes Quarks zijn soort van kerndeeldeeltjes.

Onduidelijk? dan maar weer een plaatje. Hier weer het Helium-atoom met 2 protonen met ieder 3 quarks (Up, Up, Down) en 2 neutronen ook met ieder 3 quarks (Down, Down,Up). De quarks worden bij elkaar gehouden door  lijmdeeltjes Gluon.
Eigenlijk hebben ze ook nog een mooi kleurtje die de kleur-kracht aangeeft tussen de quarks. Quantum Chromodynamics van He-kern.

Om kortweg samen te vatten: men is niet ontevreden over het resultaat. De deeltjes waren nodig om bijvoorbeeld te kunnen verklaren hoe een neutronenster en een zwart gat wordt gevormd door het ineenstorten van het atoom en het samengaan van elektronen en protonen tot neutronen. Een aantal van die subatomaire deeltjes is daadwerkelijk gevonden tijdens experimenten bij de LHR van CERN ergens diep onder de Jura bij Genève.

Neutronen, pulsen en kale mannen

De wijze waarop een ster zijn verlichtende loopbaan eindigt hangt af van zijn massa.
Tot ongeveer 4 zonmassa's eindigen ze als Witte Dwerg via Rode Reus. Fusie komt niet verder dan zuurstof (O) en koolstof (C). Een nagloeiend klompje O en C van 6000 km doorsnede, ongeveer ter grootte van de aarde.  Wel erg zwaar: een theelepeltje Witte Dwerg weegt ongeveer een ton.

Vanaf 4 zonmassa's wordt er een neutronenster gevormd van 20 km doorsnede. De elektronen zijn op de protonen gestort en hebben neutronen gevormd. 1 theelepeltje neutronenkorrels weegt ongeveer zoveel als een berg: een miljard ton. Je kunt je een neutronenster voorstellen als een heel grote atoomkern bestaande uit neutronen.
Een speciale neutronenster is de pulsar. Die heeft een sterk magnetisch veld waarmee hij een gerichte bundel radiogolven en andere straling uitzendt. Omdat de pulsar met hoge snelheid om zijn eigen as tolt, omlooptijd 0,1 - 10 seconden, kun je op aarde zijn gepulseerd radiosignaal opvangen.

Vanaf 2-3 zonmassa's wordt een heel speciale neutronenster gevormd: een zogenaamd zwart gat. Een zwart gat is een neutronenster met zoveel massa dat zelfs licht, met zijn massaloze met de snelheid van het licht verplaatsende fotonen, niet meer aan de zwaartekracht kan ontsnappen. Daardoor wordt een zwart gat een magisch heelallichaam, want we kunnen op geen enkele manier informatie over die ster verkrijgen.

Populair samengevat: (Wheeler 1967) "Black holes have no hair"; zwarte gaten hebben maar 3 kenmerken: massa, rotatiemoment en elektrische lading en lijken dus allemaal sterk op elkaar, 'net zoals kale mannen.'
De term 'gat' suggereert dat er een angstaanjagend opzuigen van materie plaats vindt, maar in wezen gedraagt zo'n zwart gat zich vergelijkbaar aan bijvoorbeeld onze aarde. Als er een meteoriet op aarde valt, zal die ook eeuwig binnen het zwaartekrachtveld van de aarde blijven en niet opeens op een mooie zomerdag weer spontaan het heelal in zweven. Als onze zon een zwart gat van gelijke massa zou zijn, dan bleven we gewoon onze bekende rondjes draaien; wel in het donker bij kaarslicht natuurlijk, want een zwart gat geeft geen licht af.

Een zwart gat kan zich verraden door zijn grote zwaartekrachtveld. Omdat fotonen ook worden beïnvloed door een zwaartekrachtveld en zogenaamde Einsteinringen kunnen vormen. 

Op deze mooie artist impression zie je ook die ringen gevormd. Het enige 'echte' veelbelovende indirecte bewijs is de aanwezigheid van een superzwaar gat in het centrum van onze eigen Melkweg: met lekkere spacy music:


Sagittarius A* is zijn naam en hij bevindt zich precies in het midden van ons sterrenstelsel. Het schijnt dat ieder sterrenstelsel een superzwaar gat in het centrum heeft. Volgens Duitse en Amerikaanse rekenwonders weegt Sgr A* 4 miljoen zonmassa's en is 44 miljoen kilometer in doorsnede.
De afstand van de aarde naar Sgr A* is ongeveer 25000 lichtjaar, dus 25000 jaar vliegen met de snelheid van het licht. Daar komen we dus nooit, voorlopig, want de mens leeft maar maximaal 100 jaar. Hoe deden ze dat ook alweer in 2001 space odyssey cryogenic hibernation?; wel een betrouwbare computer meenemen!

Sterevolutie van groengasnevel tot zwartkool

Alvorens iets te gaan melden over zwaartekracht (bestaat niet), de 4 fundamentele krachten, waarvan nr.4 de zwaartekracht niet bestaat, de vorming van zwarte gaten als gevolg van het instorten van een ster onder invloed van de zwaartekracht (die niet bestaat) gaan we eerst iets vertellen over de samenstelling van de materie op aarde en hoe dat daar zo allemaal terecht gekomen is. Dit probleempje werd reeds bijna 2 jaar geleden geponeerd tijdens een Venus&Mars-atmosfeer-stikstof groenegaswolk chlr-logje uit 2009.
De aardkorst bestaat voor een groot deel uit silica (Si) en de aardatmosfeer uit stikstof (N₂) en zuurstof (O₂) en een beetje koolzuur (CO₂). Maar je kan op aarde ook veel ijzer (Fe) vinden en nikkel (Ni), maar van zware metalen als goud (Au) en uranium (U) is er maar heel weinig.

Voordat we fundamenteel onbegrijpelijk gaan doen met kwantummechanica of snaartheorie keren we terug in de tijd naar het atoom (ondeelbare, maar lekker toch wel) dat bestaat uit een kern en elektron(en). Je moet je voorstellen dat de kern van het waterstofatoom (H) links een speldenkop (proton) groot is op de middenstip van een voetbalstadion en dat het elektron langs de randen van de tribunes rondtolt. Dit simpele heel erg lege atoom werd gevormd tijdens de oerknal uit.... tja... uit het niets of uit de knal.
Waterstof is een gas, dat meestal als tweeling door het leven gaat (H₂). Echter daar bouw je geen planeten van met een stevige korst om op te lopen.

Volgens de laatste inzichten werd er tijdens die oerknal, 13.7 miljard jaar geleden, naast waterstof (H) ook het gas helium (He) gevormd in de verhouding  70 - 30. Deze gaswolken H & He klonterden samen tot gasballen. Wanneer de gasbal groot genoeg is wordt de druk in het middelpunt van de bal door de zwaartekracht (bestaat niet) zo hoog dat er kernfusie gaat optreden. Waterstoffen fuseren tot Helium en daarbij komt (heel) veel energie vrij. Zo veel dat de gasbal een helder brandend zonnetje of ster wordt.

Isaac Newton opvolglog

Pas tijdens de introductie van de spreker van die avond, Floris Cohen en het noemen van zijn boek Isaac Newton en het ware wezen begon mij wat te licht dagen;  had ik daar niet eens een logje over gemaakt. Nalezen ervan noopte tot aanvullen met de nieuwe inzichten in een opvolglog.

Newton is een soort koekoeksjong. Zijn vader overleed voor zijn geboorte en zijn moeder hertrouwde toen Isaac drie was met een dominee van een naburig dorp.  Zij liet Isaac achter bij haar moeder en zijn grootmoeder. Toen Isaac 10 was overleed ook die dominee en kwam zijn moeder weer terug met de drie kinderen uit dat huwelijk. Toen Isaac 12 was werd hij op een kostschool geplaatst.

De eerste grote scheppingsperiode van Newton was in Cambridge: 1665 - 1667: De wonderjaren, terwijl hij als student nog met zijn masters bezig was. Hij heeft toen 3 dingen ontdekt: differentiaal/integraal rekening, maar publicatie nog kwart eeuw uitgesteld; kleurschifting (1704 Optics); en de grondslag voor de universele gravitatie: overeenkomt tussen de val een voorwerp op aarde (appel) en de beweging van een lichaam om de aarde (maan).

In de tweede grote scheppingsperiode in Cambridge: 1685 - 1687 werkte hij aan Principia, het boek over de drie bewegingswetten waarin hij  de universele gravitatie vastlegt.

Newton wordt postuum door Voltaire tot een ikoon van de verlichting gebombardeerd.
Verlichting = aanval op het kerkgezag, op het aristocratisch machtsmisbruik, op het goddelijk recht van de koning, pleiten voor publieke discussie.

William Blake's Newton 1795 Man has tasted of the fruit of the tree of knowledge, and now his intellect reveals to his astonished gaze the abstract reality of creation.

Eigenlijk is Newton de laatste van de magiërs, volgens John Maynard Keynes (de beroemde econoom).  Keynes bestudeerde  de grote hoeveelheid nagelaten ongepubliceerde documenten en handschriften van Newton. Newton blijkt zich aan Alchemie en Theologie overgegeven te hebben. Uit de verhouding van zijn nagelaten documenten lijkt Newton vooral een theoloog, Alchemist en in de marge een wiskundige en natuurkundige.
Newton was bijvoorbeeld overtuigd van bedrog in de vroege eeuwen van het Christendom. Dat bepaalde Goddelijke drie-eenheid passages in de 4-e 5-e eeuw later achteraf in de teksten in het nieuwe testament zijn gesmokkeld. Antitrinitarian werd als ketterij aangemerkt in Cambridge. Newton wist dat heel goed en heeft er zijn hele leven zijn mond over gehouden. Newton heeft er wel uitgebreid over geschreven; voor zichzelf; vooral in de periode tussen de wonderjaren en de Principia.

Terug in RuimteTijd 'The Time Menace' (door CoCo)

The 'Arrow of Time' had een betere ondertitel geweest. Tijd is zo gewoon, maar eigenlijk ook niet als je er rustig over na gaat denken. Als er geen licht meer wordt geproduceerd, als planeten onveranderlijk in het universum staan, dan staat eigenlijk de tijd stil of er is geen tijd meer. Time is what keeps everything from happening at once. Tijd is datgene wat voorkomt dat alles tegelijk gebeurt.  Tijd heeft daarmee een nadeel, tijd loopt onverbiddelijk voort. Wat gebeurt is, is gebeurt. Er is heden, verleden en toekomst. Daardoor zorgt tijd er voor dat 'íets' wordt geboren en na verloop van tijd, na veroudering, ook weer doodgaat of verdwijnt. De mens heeft daar last van, die veroudert, en gaat dood en ontdekt altijd te laat dat hij nog te weinig tijd over heeft. Troost is dat in het heelal ook sterren en andere structuren worden geboren, verouderen en ook doodgaan of verdwijnen. Zelfs zwarte gaten?

Hierboven staat een voorstelling van 'het leven' van het heelal. Eerst 380 miljoen jaar niets en dan pas vorming van samenklonterende massa. Voornamelijk waterstof en Helium. (en dark matter om het toch weer wat ingewikkelder te maken). Pas na 400 miljoen jaar ontstaan de eerste sterren. We leven nu in de stelliferous age. De eerste sterrenstelsels ontstaan na 500 miljoen jaar, maar onze mooie spiraalvormige Melkweg en zonnestelsel ontstaat pas na 9 miljard jaar. Tijd is onverbiddelijk, maar tijd is ook mooi in dat het verandering mogelijk maakt. Het laat condenserend-verdampt en vast water mooie ravijnen en kloven uitslijten en het laat aardschollen op elkaar botsen om hoge bergen te vormen. En het maakt biochemische reacties mogelijk, van aminozuren en koolstof, waaruit na 4 miljard jaar doelloos experimenten het eerste gemankeerde prototype van God wordt gevormd: de mens.

Terug in RuimteTijd 'The Beginning' (door Coco)

Dat is onzin volgens Einstein. (Na het overlijden van een zeer goede vriend:) 'Het betekent niets dat hij iets eerder dan ik deze vreemde wereld heeft verlaten. Mensen zoals wij, die geloven in de natuurkunde, weten dat het onderscheid tussen verleden, heden en toekomst slechts een hardnekkig volgehouden illusie is'

Dit is dus de langverwachte eerste aflevering van de Coco-Universe-serie over gravitatievelden, ruimtetijdkromming, zwarte gaten, relativiteitstheorie, neutronensterren, kernfusie. Ik heb mij de afgelopen tijd goed voorbereid met lezingen over Tijd, Literaire Gidsen over Zwarte Gaten, en een toegankelijke BBC-serie van Prof. 'Rockstar' Brian Cox. Die krijgt nog een apart logje. Eigenlijk is dit een soort van plannings-log in een poging de materie nog enigszins begrijpelijk te houden. Eigenlijk begrijp ik het zelf ook niet, de wiskunde is te ingewikkeld en het concept is moeilijk voor te stellen.
Tot aan de klassieke mechanica van Newton was zwaartekracht nog wel gemakkijk te begrijpen.
De gravitatiewet van Newton luidt (handig dat kopiëren vanuit Wikipedia)

met

• F de zwaartekracht tussen twee voorwerpen (in newton)
• m₁ de massa van het eerste voorwerp (in kg)
• m₂ de massa van het tweede voorwerp (in kg)
• r de afstand tussen de zwaartepunten van die voorwerpen (in m)
• G de gravitatieconstante = 6,67428 ± 0,00067 × 10^-11 Nm² kg^-2.

De aantrekkingskracht die de aarde uitoefent op een voorwerp dat zich op het aardoppervlak bevindt kan berekend worden door in deze formule voor m₁ de massa van de aarde te gebruiken, en voor r de (gemiddelde) straal van de aarde. In dit geval verkrijgt men de volgende formule:

Deze wordt meestal geschreven als:

waarbij de waarde g kan berekend worden als

= ± 9,81 ms^-2

Dit hebben de meeste mensen nog wel eens op de middelbare school gehad. F=m.a of m.g.
Maar deze formule bleek niet in staat alle waarnemingen in ons zonnestelsel of het heelal te beschrijven. Einstein dacht er een poosje over na en kwam met het 4-dimensionale ruimtetijd-concept oftewel de algemene relativiteitstheorie.

Deze theorie markeert een belangrijke grens. Daarvoor was natuurkunde nog wel enigszins te begrijpen voor een leek, na Einstein niet meer. Dat is jammer. Deze logies gaan het ook niet veranderen, u gaat het niet opeens begrijpen als u ze heeft gelezen. Ik begrijp het namelijk ook nog steeds niet, maar heb wel een beetje het idee gekregen hoe men het toepast. Het is ook wel fascinerend als je na een duidelijke uitleg op de BBC of bij Studium Generale nog steeds niet begrijpt hoe het in elkaar steekt, terwijl er mensen zijn die het wel begrijpen; terwijl er zelfs mensen zijn geweest die doorhadden wat er schortte en dat keurig en elegant vastlegde in een relativiteitstheorietje.
Ik schijf hier gewoon op wat ik er van begrepen heb, dat kan wel helemaal fout zijn, maar bedenk dat het niet veel kwaad kan als u op een feestje de relativiteitstheorie verkeerd, op zn coco's uitlegt. Wie zal u tegenspreken; en als iemand u tegenspreekt dan is het vast een theoretisch natuurkundige en dan had u beter over de evolotutietheorie van koetjes en kalfjes kunnen beginnen.

Sotto le Stelle (We are stardust, we are golden)

Lezingen over sterrenkunde ‘Iets nieuws onder de zon’, dat leek mij wel leuk.

Afgelopen voorjaar ben ik 3 maal geweest, in Utrecht bij Studium Generale. Assyma wilde niet mee. De kinderen ook niet. Daarom ging ik met mijn grijsbejaarde vriend.

De avondlezingen van Studium Generale Universiteit van Utrecht beginnen meestal om 20:00 in het Academie-gebouw en daar spreken we dan ook af. De lezingen duren meestal ongeveer 1:30 zodat gemakkelijk vanuit Den Haag met de trein kan worden gereisd.

De zaal is een oude kapel van een klooster en bevat ongeveer 250 zitplaatsen. Soms zijn er ook plaatsen op het podium. De entree is gratis.

De eerste avond werd afgetrapt door Govert Schilling, een beetje wereldberoemd in Utrecht en Nederland. Elke lezing gaf weer nieuwe inzichten en details. Er zijn 100 miljard sterrenstelsels die ieder 200 miljard sterren bevatten.

De lezingen worden allemaal netjes opgenomen en kunnen via Internet worden teruggekeken.

Ze gebruiken daarvoor een mooie techniek (Lecturenet) waarbij zowel de getoonde sheets als een video-opname van de lezing wordt getoond.

Frank Verbunt vergeleek de invloed van de zon en de maan op de aarde. Het is verassend, dat de maan heel belangrijk is omdat hij een hele grote stabiliserende werking heeft op de rotatieas van de aarde, waardoor het klimaat op aarde zeer constant bleef.

Daphne Stam vertelde over exoplaneten, want het enige wat we kunnen waarnemen zijn sterren. Planeten zenden geen licht uit en we worden verblind door het licht van de nabijgelegen sterren. Met heel veel moeite kan soms aan de variatie van het licht van een ster worden afgeleid dat er een planeet omheen draait.

Als je van volkomen onbegrijpelijk houdt: Renate Loll. Ze is Duitse en spreekt heel goed Engels. Kwantumzwaartekracht, wormgaten en tijdreizen. Ze laat een filmpje zien van een tijdreis door een wormhole van Tubingen naar Boulogne sur Mer. Ongeveer vanaf '30 en '36 filmpje (niet erg duidelijk).

Houdt u toch meer van human interest: luister dan bij Daphne Stam naar de interessante vragensteller op 1:17 met een zeer belangwekkende vraag over de atmosfeer op VENUS en MARS.

Epiloog 1: Dit berichtje bevat alleen maar de waarheid en beoogt slechts de wonderbaarlijke schoonheid van het echte, niet-verzonnen, telepathos-leven vast te leggen waarin mijn vraag over VENUS en MARS op 18 maart leidde tot parallel-gelijktijdige, bloggen over MARS.
Ik meende deze parallelliteit te moeten laten terugkeren in de vorm van dit blogje en heb daarvoor, zonder toestemming te vragen aan marjan, in eerbiedige vereering ontleent aan haar mooie MARS-blog , mede ook ter nagedachtenis aan mijn hevige kippenvelmoment bij het aanschouwen ervan.

Epiloog 2: Eigenlijk zijn wij marionetten in de nieuwe roman van Harry (Mulisch, die van De ontdekking van de hemel, naast Douglas Adams ook verplicht) getiteld: De ontdekking van het heelal. Om de initiële reis van Q! & M! naar MARS mogelijk te maken en Q! vlak na M! geboren te laten worden uit de samensmelting van een Oost-Duitse @bob en een Betuwse @marjan liet Gabriel @colore op 18 maart aan @Dapfne een half foutieve vraag stellen over VENUS en MARS, zodat @colore en @marjan naar aanleiding van hun telepathos-MARSblogjes een oppervlakkige platonische relatie kregen, waardoor @bob en @marjan op Cuba met een lekke condoom een strandwandelingetje gingen maken toen de blauw-haaie @colore & Major Tom in een tin can aan het verdwalen waren richting MARS.